10 Kasım, sadece bir matem günü değil; Mustafa Kemal Atatürk'ün 57 yıllık ömrüne sığdırdığı zaferlerin, devrimlerin ve Türkiye Cumhuriyeti mirasının anıldığı gündür. Bu tarih, Zübeyde Ana’nın mavi gözlü, sarı saçlı Mustafa’sından Cumhuriyet'in ilanına kadar uzanan büyük bir mücadelenin simgesidir.
Atatürk'ün yaşam öyküsü Selanik Askerî Rüştiyesi’nde matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Efendi’nin verdiği “Kemal” adıyla başlar. Trablusgarp’ta “Gazeteci Şerif” olan, Tobruk ve Derne’de mücadele ederken kireçli taş ve tuğla parçaları nedeniyle sol gözünden yaralanan genç subaydan, Çanakkale'de “Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum!” diyen komutana dönüşen bu yolculuk, 10 Kasım ile anlam kazanır. Çanakkale’de Conkbayırı ve Anafartalar’da sergilenen duruş, İstanbul Boğazı’ndaki işgal donanmasına karşı söylenen “Geldikleri gibi giderler” kararlılığıyla birleşir.
Milli Mücadele süreci; Bandırma Vapuru’yla Samsun’a çıkış, Amasya, Erzurum ve Sivas’ta milleti bağımsızlık için birleştirme iradesiyle devam eder. Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla “Hâkimiyet bilâ kaydü şart milletindir” ilkesi benimsenir. Sakarya Meydan Muharebesi'nde verilen “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır” emri ve Kocatepe ile Dumlupınar’da 5 ayda geçilemez denilen tahkimatın 3 günde çökmesi, Başkomutanlık Meydan Muharebesi zaferiyle sonuçlanır. “Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” emriyle İzmir'in kurtuluşuna giden süreç tamamlanır.
Atatürk'ün devrimleri ve bıraktığı miras nedir?
Savaşlardan yorgun çıkan Anadolu'nun kalkınması için İzmir İktisat Kongresi toplanır. Saltanatın kaldırılması ve “Köylü milletin efendisidir” anlayışıyla şekillenen yeni Türkiye; “Efendiler, yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz!” nidası ve “Cumhuriyet fazilettir” duruşuyla yükselir. Türkiye İş Bankası, Ziraat Bankası, Etibank, Sümerbank ve Cumhuriyet Halk Fırkası gibi kurumlar bu dönemin yapı taşlarıdır.
Kadınların seçme ve seçilme hakkı ile Medeni Kanun, Başöğretmen'in Latin Alfabesi öğretimi ve bir milletin atasına verdiği “Atatürk” soyadı, Cumhuriyet reformlarının en somut örnekleridir. Hayatı savaş meydanlarında geçmiş bir komutanın bıraktığı “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesi ve “Ne mutlu Türk’üm diyene!” gururu, 57 yıllık ömre sığdırılan bu rönesans ve reformlarla taçlanır.
Atatürk'ün “Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.” sözüyle vurguladığı en büyük miras olan Türkiye Cumhuriyeti, 10 Kasım'da yalnızca özlemle değil; emanete sahip çıkarak ve Cumhuriyet'i yaşatarak anılmaktadır.
