Çeşme'nin Ildırı Mahallesi'nde, köylülerin yıllar önce imece usulüyle inşa ettiği yapılar, "sit alanı" engeline takılarak kaderine terk edildi. Ildırı Muhtarlığı'nın hizmet binası talebi bakanlık tarafından reddedilirken, tarihi ilkokul binası da bakımsızlık nedeniyle çökme tehlikesiyle karşı karşıya. Ildırı'daki bu durum, tarihi yapıların korunması konusundaki bürokratik engelleri ve ilgisizliği gözler önüne seriyor.
Ildırı Muhtarlığı'nın Hizmet Binası Talebine Neden Ret Kararı Verildi?
Ildırı Mahallesi'nde bulunan eski köy misafirhanesi, 1989 yılında köy bütçesi ve dönemin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın destekleriyle inşa edildi. Büyükşehir Yasası sonrası binanın önce Diyanet İşleri Başkanlığı'na, ardından Milli Emlak'a devredildiği belirtiliyor. Ildır Muhtarı Erdem Yavuz, yaklaşık 10 yıldır boş duran yapının, mahalle muhtarlığı hizmet binası ve sosyal alan olarak değerlendirilmesini talep etti. Ancak İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, yapının "2. Derece arkeolojik sit alanı" kapsamında olması nedeniyle bu talebi reddetti.
Kurul kararında, taşınmazın 1. Ve 2. Derece arkeolojik sit alanı içerisinde yer aldığı ve bu alanların "aynen korunacak sit alanları" kapsamında değerlendirildiği belirtildi. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu’nun 658 sayılı ilke kararı doğrultusunda, bu tür alanların "bilimsel kazı yapılacak rezerv alanlar" olarak değerlendirildiği ve satış ya da kiralama taleplerinin reddedildiği vurgulandı. Bu karara tepki gösteren Muhtar Yavuz, "Biz yeni bir yapı istemiyoruz. Köylünün emeğiyle yapılan mevcut binanın yine kamu yararına kullanılmasını istiyoruz. Ancak yıllardır kullanılmayan bina her geçen gün daha fazla yıpranıyor. Koruma adı altında çürümeye terk edilmesini kabul etmiyoruz" dedi.
Tarihi İlkokul Binası da Yok Olma Tehlikesiyle Karşı Karşıya
Ildırı'nın bir diğer önemli yapısı olan eski Ildırı İlkokulu da benzer sorunlarla boğuşuyor. Cumhuriyet dönemi taş mimarisinin izlerini taşıyan tarihi yapı, kırılan camları, dökülen sıvaları ve çökmeye başlayan çatısıyla dikkat çekiyor. Köy merkezinde bulunan bina, uzun yıllar boyunca Ildırı’nın eğitim hayatına ev sahipliği yaptı. Mahalle sakinleri, tarihi okulun restore edilerek kültür evi, müze ya da kütüphane olarak değerlendirilmesini istiyor. Bölge halkı, yapının yalnızca fiziksel bir bina olmadığını, aynı zamanda Ildırı’nın toplumsal hafızasının önemli bir parçası olduğunu dile getiriyor.
Ildırı sakinleri, özellikle yaklaşan kış ayları öncesinde yapıların daha fazla zarar görebileceğine dikkat çekiyor. Çatı akıntıları ve taşıyıcı sistemlerde oluşan hasarların her geçen gün arttığını belirten mahalle halkı, başta Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çeşme Belediyesi ve ilgili kamu kurumlarına çağrıda bulunarak acil koruma ve restorasyon çalışması yapılmasını talep ediyor. Mahalle sakinleri, "Koruma" kararlarının yalnızca yasaklarla sınırlı kalmaması gerektiğini, tarihi yapıların yaşatılarak gelecek kuşaklara aktarılmasının esas amaç olması gerektiğini savunuyor. Bu durum, Alaçatı'daki tarihi dokunun korunması ve gelecek nesillere aktarılması konusunda da önemli bir örnek teşkil ediyor.
