Germiyan doğumlu sosyolog Engin Önen, Çeşme Yarımadası'nın tarihi, kültürel ve doğal mirasını araştırarak Mazıköy ve Germiyan çevresindeki incelemelerini kamuoyuyla paylaşıyor. Önen, halk arasında "Dangır-Dungur" olarak bilinen derin kaya yarığını, Kostandara ve Hırsız Deresi'ndeki tarihi kaya mezarlarını aktardı.
Mazıköy yakınlarında, yöre halkının Kostandara olarak adlandırdığı bölgede yer alan derin kaya yarığı, ismini yarığa atılan nesnelerin çıkardığı sesten alıyor. Çocukluğundan beri bu oluşumun "Dangır-Dungur" olarak bilindiğini söyleyen Engin Önen, oluşumun büyük depremler sonucunda oluşmuş olabileceğini ifade etti. Önen, 1881 yılı civarında bölgede önemli depremler yaşandığını, ancak yarığın çok daha eskiye dayanabileceğini belirtti. Bölge halkı arasında, yarığa dökülen suyun Çeşme Limanı'ndan çıktığı yönünde efsaneler anlatıldığını aktaran Önen, bir grup dağcının gerçekleştirdiği güvenli inişte içeride geniş, oda benzeri doğal bir boşluk görüldüğünü ifade etti. Yüzyıllar boyunca biriken toprakların yarığın gerçek derinliğini kısmen gizlediğini vurgulayan Önen, bu oluşumun Çeşme'nin önemli jeolojik izlerinden biri olduğunu kaydetti.
Önen'in dikkat çektiği bir diğer alan ise Kostandara ve Hırsız Deresi çevresindeki tarihi kaya mezarları oldu. Bölgede birden fazla kaya mezarı bulunduğunu anlatan Önen, Kostandara'daki mezarlardan birinin duvarlarında insan ve at figürlerinin yer aldığını söyledi. Bin yılı aşkın geçmişe sahip olduğunu düşündüğü mezarların zamanla tahrip olduğunu belirten Önen, özellikle kayalardaki çatlaklardan sızan suların tarihi figürlerin silinmesine neden olduğunu ifade etti. Define arayıcılarının da bölgeye zarar verdiğine dikkat çeken Önen, bazı kaya oluşumlarının kırıcı aletlerle tahrip edildiğini belirterek tarihi mirasın korunması gerektiğini vurguladı.
Bölgenin yalnızca jeolojik ve arkeolojik açıdan değil, yakın tarihi bakımından da önemli olduğunu anlatan Engin Önen, Kurtuluş Savaşı öncesinde yaşandığı aktarılan eşkıyalık olaylarına da değindi. Önen'in aktardığı sözlü tarih anlatılarına göre, geçmişte hayvancılıkla uğraşan köylüler Türk ve Rum eşkıyaların baskısıyla karşı karşıya kalıyordu. Bölgede "Rukoyeti" adıyla anılan bir Rum eşkıyanın sığır ve koyun sürülerini çaldığının anlatıldığını söyleyen Önen, Alaçatı, Ilıca ve muhtemelen Germiyan'dan katılan gençlerin bu eşküyayı tuzağa düşürerek öldürdüğünün yöre halkı arasında kuşaktan kuşağa aktarıldığını ifade etti. Kendi büyük dedesinin de eşkıyalar tarafından bir dönem rehin alındığını belirten Önen, bu anlatıların bölgenin toplumsal hafızasında önemli bir yer tuttuğunu söyledi.
Önen, Hırsız Deresi çevresindeki kayaların suyu tutabilen yapısına da dikkat çekti. Yağışlarla oluşan su birikintilerinin yaz aylarının bir bölümünde varlığını koruduğunu belirten Önen, geçmişte avcıların bu alanlara su içmeye gelen keklikleri beklediğinin anlatıldığını aktardı.






