Çeşme Germiyan Mahallesi Güvercinlik mevkiinde sosyolog Engin Önen, Tunç Çağı'na ait taş balta, eski kilise alanı, Bizans dönemi roma yolu, tarihi kuyu ve değirmen taşlarını tespit etti. Önen, bölgede en az 5 bin yıllık yerleşim izleri bulunduğunu açıkladı.
Önen, defineciler tarafından kazılarak tahrip edilen alanın eski bir kilisenin yeri olduğunu belirtti. Küçük granit taşı arkeologlara danışınca Tunç Çağı balta olarak değerlendirildiğini söyledi. “Bu, bölgede en az 5 bin yıl önce de insan yaşamının bulunduğunu gösteriyor. Bu tür baltalar aynı zamanda muska veya nazarlık olarak da kullanılmış olabilir” dedi.
Güvercinlik’te Kurtuluş Savaşı öncesinde ağırlıklı olarak Rumların yaşadığı 15-20 evlik bir yerleşim bulunduğunu aktaran Önen, Mehmet Akbulut’un atalarının da burada yaşadığını ifade etti. “Dayı Mehmet diye bildiğimiz Mehmet Akbulut’un ataları burada yaşıyordu. Dayı Mehmet’in Türkçeyi sonradan öğrendiği anlatılırdı. Türkler ve Rumlar aynı kuyuyu, aynı yolları kullanıyor, komşuluk ilişkilerini sürdürüyorlardı” diye konuştu.
1922’de Rumların ayrılmasının ardından arazilerin muhacırlara verildiğini anlatan Önen, çocukluğunda ovanın üzüm bağlarıyla kaplı olduğunu ve “Manol’un Dere” gibi yer adlarının Rum izleri taşıdığını belirtti. Yüzyıllık kuyunun hâlâ su verdiğini, su belirli seviyeye ulaşınca kanallarla tarlalara aktarıldığını söyledi. “Bu kuyunun suyu çok nitelikliydi. Alttan bir kanalla tarlalara akardı. Biz oraya çeşme derdik” dedi.
Değirmen taşları ve silindir biçimli taşların bir bölümünün zamanla götürüldüğünü veya yalak olarak kullanıldığını belirten Önen, kalıntıların en az 2 bin yıllık insan faaliyetlerine işaret edebileceğini ve arkeolojik değerlendirme gerektiğini vurguladı.
